Piri Reis

Piri Reis kimdir?

Ahmet Muhiddin Piri, bilinen adıyla Piri Reis, Osmanlı denizcisi ve bir kartograftır. 1465 yılında, Hacı Ali Mehmed’in oğlu ve Türk denizciliğinde önemli bir isim olan Kemal Reis’in yeğeni olarak Karaman’da doğmuştur.

O zamanlarda Osmanlı İmparatorluğu’nun sınırlarına katılmış olan Karamanoğulları’nın önde gelen isimleri, Fatih Sultan Mehmed‘in emriyle İstanbul’a göç ettirilmişlerdir. O isimler arasında olan Kemal Reis ve ailesi, önce İstanbul’a ardından da Gelibolu’ya giderek yerleşmişlerdir.

Piri Reis Kimdir

1481 yılında Akdeniz sularında korsanlık yapmaya başlayan Kemal Reis ve Piri, 1491 yılından sonra Korsika, Sardunya, Sicilya adalarına ve Güney Fransa kıyılarına yapılan akınlara katılmışlardır. 1486 yılında Granada’nın Osmanlı’dan yardım istemesinin ardından, 1487 ile 1493 yılları arasında, gemilerle Granada’da yaşayan Müslümanlar’ı İspanya’dan alıp Kuzey Afrika’ya taşımakla görevlendirilmişlerdir.

Piri Reis’in dünyaca bilinen eseri: Kitab-ı Bahriye

1499 ile 1502 yılları arasında Osmanlı’nın, Venedik’e karşı elde etmeye çalıştığı deniz hakimiyeti mücadelesinde, Osmanlı gemi komutanlığı görevini üstlenen Piri Reis, Akdeniz denizinde yaptığı geziler sırasında başından geçen olayları ve gördüğü yerleri, ileride Kitab-ı Bahriye adıyla kaleme alacağı kitabın taslağında yazmıştır. Kitab-ı Bahriye, dünya denizciliğinin ilk kılavuz kitabı olarak tarihe geçmiştir.

Piri Reis Kimdir

1511 yılında amcasının ölümünün ardından, kısa süre açık denizlere açılmamış ve Gelibolu’ya yerleşmiştir. Piri Reis, 1513 tarihinde İber Yarımadası’nı, Atlas Okyanusu’nu, Afrika’nın batısını ve Amerika’nın doğu kıyılarını kapsayan bir harita çizmiştir. Bu harita, ilk dünya haritası olarak tarihe geçmiştir. Bu kitaba dünya çapında önem kazandıran, Kristof Kolomb’un 1498 yılında çizmiş olduğu ve hala bulunamamış olan Amerika haritasındaki bilgileri kapsamasıdır.

Piri Reis bu haritayı, dönemin padişahı Yavuz Sultan Selim’e, 1517 tarihindeki Mısır seferi sırasında sunmuştur. Seferden sonra, tuttuğu notları kullanarak bir kitap yapmak için Gelibolu’ya dönen Piri Reis, düzenlediği denizcilik notlarını 1521 yılında Kitab-ı Bahriye eserinde bir araya getirmiştir.

Piri Reis Kimdir

Kanuni döneminde, 1523 yılındaki Rodos seferi sırasında Osmanlı’da yer almasından itibaren, 1524 yılında Mısır seyrinde kılavuzluğunu yaptığı sadrazam Pargalı İbrahim Paşa’nın beğenisini kazanmış ve 1526’da yeniden düzenlemiş olduğu Kitab-ı Bahriye’yi Kanuni’ye sunmuştur.

Piri Reis’in 1528 yılında çizdiği ve bugün hâlâ elimizde bulunan Kuzey Amerika haritasının da bir parçasını oluşturduğu, ilk haritadan daha büyük ölçekli ve gelişmiş olan haritası teknik bakımından döneminin en önde gelen örneğidir. 1533’de Barbaros Hayreddin Paşa kaptan-ı derya olmuş, Pîrî Reis ise Derya Sancak Beyi -Tümamiral- unvanına sahip olmuştur.

Piri Reis, Osmanlı Donanması’nda geçirdiği son yıllarını güney sularında devleti için çalışarak geçirmiştir. Bu dönemde ise Umman Denizi, Kızıl Deniz ve Basra Körfezi’ndeki deniz görevlerinde bulunmuştur.

Piri Reis Kimdir

Portekiz’in Aden’i almasından sonra, Süveyş’teki Osmanlı’nın donanmasına kaptan olarak atanmış, 26 Şubat 1548 tarihinde Aden’in geri alınmasını sağlamıştır. 1552 yılında önemli bir Portekiz üssü olarak bilinen Maskat’ı ve Kişm Adası’nı almış, kuzeye yönelerek Bahreyn Adası’na ve Katar Yarımadası’na da hakim olmuştur.

Osmanlı’nın donanmasında yer alırken yapmış olduğu son görev ise acı hadiselerle biten Mısır kaptanlığıdır. 1552 yılında çıktığı ikinci seferin sonunda sakinleşen Basra’da, dinlenmeye ihtiyacı olan ve tamire muhtaç donanmayı bırakmış ve ganimet yüklü üç gemi ile birlikte Mısır’a dönmüş olduğu için hapsedilmiştir.

Piri Reis Kimdir

Piri Reis’in idamı

Donanmayı Basra’da bırakıp, o dönemde Basra valisi olan Kubat Paşa’ya ganimetten istediği miktarı vermemiş ve 1554 yılında Mısır Beylerbeyi Mehmet Paşa tarafından, hizmette kusur gerekçesiyle suçlanması ile Kahire’de idam edilmiştir.

Geride, tarihçiler tarafından döneme damgasını vurduğu düşünülen iki dünya haritası ve çağdaş denizciliğin ilk önemli yapıtlarından biri olarak tanımlanan Kitab-ı Bahriye adlı eserini bırakmıştır. İdam edildikten sonra, Piri Reis’in terekesine devlet tarafından el konmuştur.

Başlıca eserleri

  • Kitab-ı Bahriye
  • Hadikat’ül Bahriye
  • Piri Reis’in Haritası (İlk Dünya Haritası)
  • Biladü’l-Aminat
  • Eşkalname

Bilinen en eski yerleşim yeri: Göbeklitepe içeriğimize de göz atabilirsiniz.

Total
0
Shares
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Previous Article
PlayStation 5

PlayStation 5, Hindistan'da piyasaya sürülecek

Next Article
One Punch Man Anime Denince min

One Punch Man 3. sezon ne zaman çıkıyor?