Psikolojik Taciz

İş yaşamında psikolojik taciz: mobbing

Çalışma hayatındaki en önemli kavramlardan biri de mobbing’dir. Mobbing kavramının endüstri psikolojisine girişi 1980’lere dayanmaktadır. Mobbing kavramı ilk olarak İsveçli profesör Heinz Leymann tarafından kullanmıştır. Mobbing kelimesi İngilizce’de “mob” kökünden türemiştir. Mobbing, iş yerlerinde psikolojik baskı, psikolojik taciz, bir kişiyi kısıtlamak, engellemek, psikolojik terör gibi anlamlara gelir.

Heinz Leymann, mobbing kavramını iş hayatında düzenli olan, sürekli tekrar eden ve kasıtlı olarak yapılan çalışanların onurunu kırıcı, psikolojik terör ve taciz davranışı olarak nitelendirir.

Psikolojik taciz

Mobbing’de en önemli faktörlerden biri de bir devamlılık olmasıdır. En kısa mobbing süresi 6 aydır. Ortalama mobbing 15 ay olarak belirlenmiş olup en uzunları ise 29 ay ile 46 ay arasındadır. Mobbing genellikle sözlü ya da fiziksel olarak tacizle başlamaktadır. Cinsel tacize kadar sürüklenebilir. Bu gibi durumlar çalışanlarda psikolojik ve ekonomik bunalımlara sebep olur. Mobbing’e maruz kalan kişi intihara kadar sürüklenebilir ya da psikolojik tacize maruz kalan kişi işten ayrılması durumunda ekonomik zorluklar yaşayabilir.

İki tür mobbing vardır. Bunlar: dikey mobbing ve yatay mobbingdir. Dikey mobbing bir iş yerinde çalışan kişinin yöneticiye psikolojik taciz uygulamasıdır. Bu türe rastlama olasılığımız daha düşüktür. Yatay mobbing ise eşit koşullarda bulunan çalışanlardadır. Genellikle kıskançlık, çıkar çatışması ve kişisel sebeplerden dolayı ortaya çıkar. Mobbing’de kadın, erkek ya da yönetici çalışan ayrımı olmaksızın bu durumla karşılaşmak mümkündür.

Mobbing’in Nedenleri

Mobbing’in birçok sebebi vardır. Yönetim ve çalışanların olumsuz davranışları, çalışanların yeteri kadar değer görmemesi, çalışanların yeteri kadar maaş alamaması, ya da gecikmeli maaş alması, ağır çalışma saatleri, yöneticilerin görevini yerine getirememesi, yöneticilerin çalışanlardan kısıtlı sürelerde yüksek verimlilik beklemesi, iş yerinde bir düzenin veya kuralın yetersiz olması, çalışanlar arasındaki kıskançlık ve rekabet duygusu gibi sebeplerden dolayı mobbing ortaya çıkmaktadır.

Mobbing’de Maruz Kalınan Davranışlar

Mobbing’de yöneticiler, çalışanları bağırarak ve kızarak saygı duymadan zor şartlar altında çalıştırır. Yöneticiler belirli bir görev dağılımı yapmadan niteliğe göre değil, rastgele iş verebilirler. Özel günlerde ya da bir kutlama, parti gibi etkinliklerde kimi çalışanları çağırmayabilirler. Çalışanların karakterine yönelik ağır hakaretler edebilirler. İş yerlerinde hak eden kişiye değil de bir akraba ya da arkadaşa yetki verilebilir. Ayrımcılıklar yapılabilir. Ya da fiziksel olarak şiddet taciz gibi durumlar ortaya çıkabilir. Psikolojik tacizde bu davranışlar sadece yönetici tarafından değil, çalışan tarafından da görülebilir.

Psikolojik taciz

Mobbing’in Sonuçları

Mobbing’e maruz kalan kişi psikolojik sorunlarla -stres ,depresyon, anksiyete, obsesif kompulsif bozukluk- karşılaşabilirler. Hatta sonrasında ağır travmalar yaşayabilirler. Psikolojik tacize maruz kalan kişi uyku problemleri yaşayabilir. Mutsuzluk, umutsuzluk, enerji düşüklüğü yaşanabilir. Bu gibi durumlar sonrası kişi intihara kadar sürüklenebilir. Çalışanlar arasındaki anlaşmazlık sonucu işten ayrılma sonucu işsizlik görülebilir. Çalışanlarda verimsizlik görülebilir. İşe gidecekleri zaman mutsuz olurlar. Ücretsiz izine ayrılabilirler. Ve belki de erken emeklilik düşünebilirler.

Mobbing’den Korunmanın Yolları

Ülkemizde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’na bağlı “ALO 170” ihbar hattı kurulmuştur. Bu ihbar hattında psikolojik tacize maruz kalan kişiler için psikologlar görevlendirilmiştir. Yine psikolojik tacize maruz kalan kişi dava açarak hakkını arayabilmektedir. Ülkemizde mobbing’e maruz kalan Tülin Yıldırım, 2006 yılında Mühendisler Odası’na dava açmış ve bu davayı kazanmıştır. Bu dava ülkemizdeki ilk mobbing davası olmuştur.

Psikolojik taciz

Geçtiğimiz günlerde sosyal medyada gündeme gelen bir hastanedeki başhekimin hemşireye 500 defa “ben salağım” yazdırması da çok büyük bir psikolojik taciz örneğidir.

Total
0
Shares
2 comments
Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Previous Article
Paratoner

Paratoner nedir?

Next Article
Covid-19

COVİD-19 nedir?